poniedziałek, 9 października 2017

Spotkanie Sekcji Stroju Ludowego z okazji 5-lecia działalności

W dniu 7 października 2017 w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu odbyło się spotkanie członkiń i członków Sekcji Stroju Ludowego (SSL) działającej przy ZG PTL. Okazją do spotkania była rocznica 5-lecia powołania i funkcjonowania Sekcji. Organizatorami byli Zarząd Sekcji SSL oraz Muzeum Górnośląskie w Bytomu (MGwB) w osobie Anny Grabińskiej-Szczęśniak (także prezeski Oddziału śląskiego PTL oraz członkini SSL). W spotkaniu wzięło udział 19 osób, w tym 4 osoby z PTL O/Poznań, 1 osoba z PTL O/Kraków, 2 osoby PTL O/Warszawa, 2 osoby z PTL O/Opole, 2 osoby z PTL O/Bielsko-Biała, 3 osoby z PTL O/Bytom (śląski), 1 osoba z PTL O/Cieszyn, 1 osoba z PTL O/Wrocław oraz 4 osoby ze Stowarzyszenia Wilamowianie. 

 
Spotkanie rozpoczęło się od przywitania uczestniczek i uczestników spotkania przez Annę Grabińską-Szczęśniak oraz Annę Weronikę Brzezińska – zastępczynię przewodniczącej SSL. Przedstawiono krótko plan spotkania, a następnie A. Grabińska-Szczęśniak opowiedziała zebranym o okolicznościach powstania wystawy „Z głowa w chmurach? Czepce, czepki i półczepce”, której jest kuratorką. Na wystawie zaprezentowano przede wszystkim czepce pochodzące ze zbiorów MGwB, ale w części wystawy pokazującej regionalne zróżnicowanie na podstawie eksponatów wypożyczonych także i z innych muzeów. Omówiony został także krótko program wydarzeń towarzyszących wystawie, w których udział biorą członkinie i członek naszej Sekcji (I. Jasińska, K. czerwińska i T. Król). Po wprowadzeniu w tematykę uczestniczki i uczestnicy spotkania zostali oprowadzeni po wystawie, na której mieli możliwość podziwiać zarówno eksponaty, jak i liczne materiały archiwalne. Przy okazji wszyscy zostali oprowadzeni po etnograficznej wystawie stałej „Z życia ludu śląskiego XIX -XX w”, na której również prezentowane są stroje ludowe i ubiory codzienne oraz ich zdobnictwo z kilku subregionów. Po zwiedzaniu wystaw nastąpiła przerwa obiadowa, która była okazja do kontynuowania rozmów i dyskusji, ale już w mniej formalnej atmosferze. Po przerwie odbyło się spotkanie otwarte dla wszystkich zainteresowanych, poświęcone promocji katalogu, który towarzyszy wystawie o czepcach. Jego Autorka – Anna Grabińska-Szczęśniak przedstawiła jego główne idee i cele, odpowiedziała także na pytania zgromadzonych osób. Po części dot. katalogu odbyło się spotkanie SSL poświęcone podsumowaniu jej 5letniej działalności oraz omówiono dalsze plany. A. W. Brzezińska krótko podsumowała wszystkie dotychczasowe działania, po czym głos zabrali członkowie i członkinie SSL opowiadając o swoich działaniach i planach. Obecnie w PTL jest realizowany projekt z programu Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego – Kultura Cyfrowa pt. „Materiały etnograficzne z archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego”, w ramach którego zdigitalizowane zostaną także materiały dot. strojów ludowych. Trwają prace nad przygotowaniem kolejnego Zeszytu specjalnego z serii APSL, który stanowić będą teksty przygotowane na podstawie referatów zaprezentowanych podczas spotkań SSL w grudniu 2015 roku praz we wrześniu 2017. W dalszych planach jest przygotowanie APSL dot. strojów kaliskiego, pałuckiego oraz poznańskiego.  

J. Minksztym (O/Poznań) przedstawiła plany dotyczące upowszechnienia wiedzy nt. stroju poznańskiego, którego kolekcja znajduje się w Muzeum Etnograficznym w Poznaniu (Oddziale MNP). T. Król (O/Bielsko-Biała oraz Stowarzyszenie Wilamowianie) przedstawił dwa istotne działania dotyczące stroju wilamowickiego. Pierwsze to przygotowywana obecnie publikacja dot. stroju wilamowickiego. Druga to plany powstania muzeum w Wilamowicach, w którym będzie prezentowany strój. H. Dulemba (O/Kraków) opowiedziała o planach Stowarzyszenia Miłośników Tradycyjnego Rękodzieła Ludowego i Artystycznego Lud-Art., który w 2018 roku obchodzić będzie 25lecie działalności. W planach jest wystawa prac w skansenie w Wygiełzowie oraz przeprowadzenie warsztatów z haftu i koronki w listopadzie 2017 roku w Krakowie. E. Piskorz-Branekova (O/Warszawa) opowiedziała o swojej współpracy z Muzeum Etnograficznym w Rzeszowie oraz opowiedziała o ciekawej wystawie stroju przeworskiego. H. Golla (O/Wrocław) opowiedziała o pracach nad katalogiem strojów przesiedleńców z Kresów Wschodnich oraz o przygotowywaniu wystawy poświęconej temu zagadnieniu. P. Kulka (O/Poznań) opowiedział o swojej działalności związanej z promocja folkloru Wielkopolskiego, w tym strojów ludowych z tego regionu. K. Dziubata (O/Poznań) zapoznała słuchaczki i słuchaczy ze swoimi planami badawczymi dot. dokumentacji zwyczaju wesel jako widowisk obrzędowych, których integralną częścią jest wizerunek sceniczny. Na koniec A. W. Brzezińska zaapelowała do zebranych o przesyłanie książek do Biblioteki PTL we Wrocławiu oraz przypomniała zebranym o uruchomionej Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Kolejna naukowa sesja przygotowana przez SSL odbędzie się podczas WZD w Łodzi, we wrześniu 2019 roku. Tematem sesji będą „Nowożytne badania nad strojem ludowym”. Wynika to z przekonania, że badania nad dawnym ubiorem wciąż wzbudzają żywe zainteresowanie wśród naukowców, regionalistów, czy obecnie rekonstruktorów strojów historycznych. Tym samym badania w tym zakresie są kontynuowane. Do naszego panelu zapraszamy osoby, które będą chciały podzielić się swoimi doświadczeniami w zakresie badań nad dawnym ubiorem, tkaniną czy dodatkami. Zaprezentują efekty i metody, jakie stosują przy pozyskiwaniu i opracowywania materiałów źródłowych. Poruszyć chcemy także problem badań nad własnym strojem regionalnym – czy zachowanie dystansu jest możliwe i czy zaangażowanie emocjonalne ma pozytywny czy może negatywny wpływ na przebieg badań w terenie i dalszą analizę materiałów.
Jako miejsce kolejnego spotkania SSL zaproponowano Poznań lub Toruń. 
opracowanie: Anna Weronika Brzezińska
fotografie: Karolina Dziubata 


 

poniedziałek, 18 września 2017

Zaczynamy cyfryzację!

Dzisiaj w naszej wrocławskiej siedzibie odbyło się pierwsze spotkanie zespołu, który będzie realizować projekt "Materiały etnograficzne z archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego" dofinansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu "Kultura cyfrowa". Zespól w składzie: Anna Weronika Brzezińska, Hanna Gola, Aleksandra Michałowska i Joanna Tomaszewska wspólnie przejrzały materiały, które będą skanowane i udostępniane sukcesywnie w internecie. Ustalone zostały zasady skanowania i opisywania naszych archiwaliów. Jeszcze w tym roku dostępne będą zeszyty z serii Atlas Polskich Strojów Ludowych oraz materiały dotyczące detali i zdobień. Sukcesywnie będziemy też udostępniać część archiwum Jana Piotra Dekowskiego.


 

 



wtorek, 12 września 2017

Warmińskie spotkanie ze strojem kujawskim i haftem pałuckim



Od 2012 roku redakcja Atlasu Polskich Strojów Ludowych realizuje projekt cyfryzacji oraz udostępniania w Internecie archiwalnych zeszytów z serii APSL. Dzięki współpracy z Polskim Instytutem Antropologii dostępnych jest już kilkanaście zeszytów, a kolejne czekają na zeskanowanie i udostępnienie. Aby zeszyt mógł się znaleźć w wirtualnej przestrzeni konieczna jest zgoda autorów lub spadkobierców. Nadal jednak do spadkobierców kilku autorów nie udało nam się dotrzeć…
Jedną z autorek jest Halina Mikułowska. Etnografka i muzealniczka, związana z Muzeum Etnograficznym im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu. Znana przede wszystkim z pasji, z jaką dokumentowała, badała i opisywała wzornictwo kujawskie oraz pałuckie. Etnografię skończyła w Toruniu, a jej praca magisterska w całości poświęcona strojom kujawskim została opublikowana w 1953 roku jako tom 9 w serii APSL. Do dzisiaj publikacja ta stanowi niewyczerpane źródło ważnych informacji przede wszystkim dla grup folklorystycznych. Tym bardziej redakcji APSL zależało na tym, by książka mogła być dostępna za darmo w Internecie. Ale był kłopot z dotarciem do spadkobierców…
Aż do sierpnia 2017 roku, kiedy podczas wakacyjnej podróży trafiłam na Warmię, do miejscowości Jeziorany i do mieszczącej się w jednej z kamieniczek w samym centrum miasta – Galerii Revita Warmia. Najpierw poznałam Marcelinę Mikułowską, która na dźwięk słowa „etnografia” od razu zaczęła opowiadać o babci swojego męża – Rafała. Po krótkiej rozmowie okazało się, że Babcia Haluszka to jest TA BABCIA, czyli HALINA MIKUŁOWSKA – poszukiwana od kilku lat przez Redakcję APSL.
Po krótkim czasie już byliśmy w domu państwa Mikułowskich, gdzie przy ciepłej herbacie i deszczu za oknem potoczyła się opowieść o Babci Haluszce – szalonej etnografce i badaczce.
Ciąg dalszy tej historii nastąpi, a wkrótce dostępna będzie cyfrowa wersja jej wspaniałej książki „Strój kujawski”.
Anna Weronika Brzezińska 

 Wnuk Rafał ze zdjęciem Babci Haluszki, fot. A. W. Brzezińska
Z rodzinnego archiwum, fot. A. W. Brzezińska

Spotkanie Sekcji Stroju Ludowego w Bytomiu 7 października 2017 r.

Spotkanie Sekcji Stroju Ludowego z okazji 5-lecia działalności
7 października 2017 roku (sobota)
Muzeum Górnośląskie w Bytomiu, pl. Jana III Sobieskiego 2

Serdecznie zapraszamy na spotkanie z okazji 5-lecia działalności sekcji Stroju Ludowego działającej przy zarządzie Głównym PTL od 2012 roku

Ramowy program spotkania:

11.00-11.15 – powitanie uczestniczek i uczestników: Anna Weronika Brzezińska i Mariola Tymochowicz, Zarząd Sekcji Stroju Ludowego oraz Anna Grabińska-Szczęśniak, Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

11.15-12.15 – kuratorskie oprowadzanie po wystawie Z głową w chmurach? Czepce, czepki
i półczepce, Anna Grabińska-Szczęśniak

12.15-12.30 – przerwa
12.30-13.30 – oprowadzanie po etnograficznej wystawie stałej Z życia ludu śląskiego XIX–XX wieku, Anna Grabińska-Szczęśniak

13.30-14.30 – obiad

14.30-15.00 – przedstawienie działalności Sekcji Stroju Ludowego w latach 2012-2017 oraz dyskusja nad planami na kolejne lata, Anna Weronika Brzezińska i Mariola Tymochowicz

15.00-16.30 – promocja książki Z głową w chmurach? Czepce, czepki i półczepce (możliwość zakupienia wydawnictwa w cenie 16,00 zł)

17.00-19.00 – spotkanie towarzyskie

Organizatorzy:
Zarząd Sekcji Stroju Ludowego
Muzeum Górnośląskie w Bytomiu

Serdecznie zapraszamy!
Anna Weronika Brzezińska
Mariola Tymochowicz
Anna Grabińska-Szczęśniak


Osoby zainteresowane noclegiem proszone są o kontakt z Anną Grabińską-Szczęśniak, która poleci noclegi położone w bliskim sąsiedztwie miejsca spotkania.

Muzeum dysponuje kilkoma miejscami noclegowymi w cenie 50,00 zł od osoby.



sobota, 6 maja 2017

"Klocki, snutki, perebory. Tradycyjne rękodzieło wobec wyzwań współczesności"

Polecamy publikację będącą efektem trzyletnich badań terenowych dotyczących współczesnych kontekstów funkcjonowania rękodzieła. W lipcu  2013 roku badania dotyczące techniki tkania pereborów zrealizowano na Lubelszczyźnie, we wrześniu 2013 badacze odwiedzili Wielkopolskę i skupili się na snutce golińskiej, a w lipcu 2014 dokumentowano bobowską koronkę klockową w Małopolsce.

KUP KSIĄŻKĘ

Przepiękne ilustracje w książce są większości autorstwa bydgoskiej artystki i performerki Violki Kuś, a projekt graficzny publikacja przygotowała także Bydgoszczanka - Katarzyna Tużylak. 



Podziw i niedowierzanie. Te dwa uczucia towarzyszyły nam najczęściej podczas naszych badań terenowych dotyczących tradycyjnego rękodzieła, kiedy nasze rozmówczynie pokazywały swoje wyroby – małe dzieła sztuki. Przechowywane w kufrach, skrzyniach, przepastnych szafach, ale i w segregatorach, teczkach, plastikowych pokrowcach. Dzieła będące efektem ich wiedzy zdobytej od matek i babek, sąsiadek i znajomych, czerpane ze starych wzorów czasem wielokrotnie przerysowywanych i odkalkowanych od siebie. Często robione tak po prostu, z głowy, wymyślane na bieżąco. Wiedza i umiejętności, zręczne ręce, cierpliwość i fantazja oraz pasja tworzenia. Małe dzieła sztuki pod postacią fragmentów koronek, kawałków płótna, śnieżnobiałych serwet, ale i elementów biżuteryjnych. Niektóre schowane głęboko, inne wyeksponowane na jadalnianych stołach, kredensach, szafkach, oprawione w ramki, uwiecznione na zdjęciach. Bo spora grupa naszych rozmówczyń prowadzi swoje prywatne archiwa, na które składają się wzory, zdjęcia gotowych wyrobów, fragmenty starych prac. Spora ich część zasila dzisiaj zasoby wielu muzeów, zdobi ołtarze kościelne i gabinety samorządowców, jest przedmiotem wpisów na blogach. Podarowane lub sprzedane za bezcen, bo trudno jest wycenić ręczną pracę.[fragment Wprowadzenia]








poniedziałek, 2 stycznia 2017

Folk dress as a cultural phenomenon

Dzięki dofinansowaniu z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w roku 2016 udało się przygotować wersje angielską książki, która bije rekordy popularności i sprzedaży "Stroje ludowe jako fenomen kulturowy".

Książka pod redakcją dr Anny Weroniki Brzezińskiej i dr Marioli Tymochowicz ukazała się w roku 2013 jako zeszyt specjalny (nr 39) w serii Atlas Polskich Strojów Ludowych.

Redaktorkami wersji angielskiej były dr Anna Weronika Brzezińska i dr Kinga Czerwińska, a przetłumaczona została przez dr Annę Jelec wraz zespołem: Anną Broniarek, Agnieszką Marciniak i Aleksandrą Iwasiewicz.
Autorką projektu graficznego obydwu wydań jest Katarzyna Tużylak.

Zachęcamy do pobierania książki (należy kliknąć w obrazek)
https://drive.google.com/file/d/0Bw77EOlUmqy4ZTJfNVd5QXJRODg/view?usp=sharing