sobota, 30 czerwca 2018

Nowożytne badania tradycyjnej odzieży

Zapraszamy serdecznie do udziału w panelu, którego organizatorem jest Sekcja Stroju Ludowego. Panel jest częścią ogólnopolskiej konferencji naukowej "Etnografie współczesności. Obszary, metody, perspektywy".

Termin panelu: 21 września 2018 (piątek)

Miejsce: Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UŁ, ul. Lindleya 3/5, sala B

Program:

9:00–9:20 dr hab. Małgorzata Grupa (Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), Czytelne i nieczytelne – badania nad rodzajami tkanin w wyposażeniu grobowym

9:20–9:40 dr Kinga Czerwińska (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Śląski w Katowicach), Niemy obserwator czy zaangażowany aktywista. O badaniach nad strojem w perspektywie antropologii tubylczej

9:40–10:00 prof. UŁ dr hab. Gustaw Juzala-Deprati (Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej, Uniwersytet Łódzki), Strój ludowy i „kostium narodowy” na Litwie

10:00–10:20 dr Mariola Tymochowicz (Instytut Kulturoznawstwa, Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie), Metoda wizualna w badaniach nad strojami ludowymi Lubelszczyzny

10:20–10:40 mgr Sebastian Nowak (Instytut Archeologii, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu), Trudności w interpretacji wybranych elementów polskiego stroju narodowego na przykładzie czechmana i żupana

10:40–11:00 Przerwa kawowa (catering sala D)

11:00–11:20 mgr Tymoteusz Wiktor Król (Stowarzyszenie „Wilamowianie”), Badacze stroju wilamowskiego a Wilamowianie, czyli kto może cierpieć z powodu naszych badań

11:20–11:40 mgr Ewa Rossal (Muzeum Etnograficzne im. Seweryna Udzieli w Krakowie), Stroje krakowskie. Aktualizacja tematu

11:40–12:00 dr Aleksandra Paprot-Wielopolska (Polskie Towarzystwo Ludoznawcze Oddział w Gdańsku), O potrzebie tworzenia stroju regionalnego na Ziemiach Zachodnich i Północnych – refleksje z Żuław i Powiśla

12:00–12:20 mgr Kamila Dombrowska (Instytut Archeologii i Etnologii, Uniwersytet Gdański), Refleksja nad współczesną odzieżą zdobioną haftem kaszubskim oraz jej twórcami

12:20–12:40 mgr Marianna Mońka (Muzeum w Łowiczu), Strój łowicki XXI wieku

12:40–13:00 Podsumowanie obrad i dyskusja


Program --> POBIERZ

 Zbiory Jana P. Dekowskiego, Fot. A. W. Brzezińska

środa, 4 kwietnia 2018

Kolejny tom APSL uzyskał wsparcie Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Miło nam poinformować, że Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego dofinansuje wydanie kolejnego 48 tomu naszej serii Atlas Polskich Strojów Ludowych. W ramach programu "Dziedzictwo kulturowe", priorytet "Kultura ludowa i tradycyjna" przystępujemy wkrótce do prac redakcyjnych. Tom będzie tzw. zeszytem specjalnym i zawierał będzie 20 tekstów. redaktorkami tomu są Anna Weronika Brzezińska, Aleksandra Paprot-Wielopolska i Mariola Tymochowicz.

Wstępny układ treści tomu Współczesna problematyka badań nad strojami ludowymi:

Wprowadzenie – współczesna problematyka badań nad strojem ludowym

Część I. INSPIRACJE

Regina Kulig, Sztuka ludowa XXI wieku, czyli inspiracje motywami folkowym we współczesnym wzornictwie
Marta Sałyga, Ubrać górala. O rozkwicie „folkloru” w gminie Nowy Targ
Tymoteusz Król, Praca ciężka i niezapłacona, czyli rzecz o wilamowskim krawiectwie
Kinga Czerwińska, Koronka koniakowska – tradycja w nowej odsłonie
Aleksandra Malczyk, Nowe życie śląskich jakli
Izabela Jasińska, Motyw róży w opolskim hafcie ludowym na fartuchach z przełomu XIX i XX wieku
Magdalena Brandt, Próba rewitalizacji stroju opolskiego (przykład Związku Śląskich Kobiet Wiejskich/VereinSchlesischerLandfrauen)
Katarzyna Waszczyńska, Jecha jedwabna, bursztyny duże, bo Kurpsioneczkijek w sadzie róże… Refleksje o kurpiowskim stroju kobiecym

Część II. UPOWSZECHNIANIE
Alicja Mironiuk-Nikolska, Od Wystawy Paryskiej w 1937 roku do kolekcji De Agostini – stroje ludowe w miniaturze. Koncepcje – twórcy – realizacja
Urszula Baszczyńska-Gosz, Pasja sposobem na życie, czyli słów kilka o haftach Edwarda Szumana
Aleksandra Paprot-Wielopolska, Funkcjonowanie tradycyjnego rękodzieła na Warmii – przykład haftu czepcowego Krystyny Tarnackiej z Lidzbarka Warmińskiego
Anna Kurpiel, Strój na scenie (na podstawie badań porównawczych amatorskich zespołów ludowych)
Anna Sznajder, Nieformalne kobiece grupy rękodzieła – ich rola i znaczenie dla hobbystów, profesjonalistów i badaczy. Refleksje z polskich i brytyjskich doświadczeń badawczych
Anna Rumińska, Afgany – geneza i klasyfikacja


Część III. BADACZE
Agnieszka Łachowska, Portret ślubny nowożeńców w świetle wiejskich strojów ludowych na obszarze wschodniej części Dolnych Łużyc w granicach województwa lubuskiego w XIX i XX wieku do 1945 r.
Elżbieta Oficjalska, Tematyka stroju ludowego w publikacjach "Oberschlesien im Bild” w latach 1924-1936
Joanna Minksztym, „W pięknym dziale strojów i haftów…” dr Zofia Grodecka oraz jej praca kolekcjonerska i naukowa w poznańskim Muzeum Etnograficznym 1960-1986
Mariola Tymochowicz, Janusz Świeży i jego sposoby opracowywania strojów lubelskich w latach 30-50. XX wieku
Anna Weronika Brzezińska, Spuścizna Jana P. Dekowskiego dotycząca zdobnictwa strojów ludowych regionu łódzkiego w zbiorach Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego
Anna Deredas, Alicja Piotrowska, Strój w archiwum – spuścizna naukowa Anny Kowalskiej-Lewickiej i Bronisławy Kopczyńskiej-Jaworskiej

Projekt Julii Anastazji Wilowskiej-Sienkiewicz

poniedziałek, 9 października 2017

Spotkanie Sekcji Stroju Ludowego z okazji 5-lecia działalności

W dniu 7 października 2017 w Muzeum Górnośląskim w Bytomiu odbyło się spotkanie członkiń i członków Sekcji Stroju Ludowego (SSL) działającej przy ZG PTL. Okazją do spotkania była rocznica 5-lecia powołania i funkcjonowania Sekcji. Organizatorami byli Zarząd Sekcji SSL oraz Muzeum Górnośląskie w Bytomu (MGwB) w osobie Anny Grabińskiej-Szczęśniak (także prezeski Oddziału śląskiego PTL oraz członkini SSL). W spotkaniu wzięło udział 19 osób, w tym 4 osoby z PTL O/Poznań, 1 osoba z PTL O/Kraków, 2 osoby PTL O/Warszawa, 2 osoby z PTL O/Opole, 2 osoby z PTL O/Bielsko-Biała, 3 osoby z PTL O/Bytom (śląski), 1 osoba z PTL O/Cieszyn, 1 osoba z PTL O/Wrocław oraz 4 osoby ze Stowarzyszenia Wilamowianie. 

 
Spotkanie rozpoczęło się od przywitania uczestniczek i uczestników spotkania przez Annę Grabińską-Szczęśniak oraz Annę Weronikę Brzezińska – zastępczynię przewodniczącej SSL. Przedstawiono krótko plan spotkania, a następnie A. Grabińska-Szczęśniak opowiedziała zebranym o okolicznościach powstania wystawy „Z głowa w chmurach? Czepce, czepki i półczepce”, której jest kuratorką. Na wystawie zaprezentowano przede wszystkim czepce pochodzące ze zbiorów MGwB, ale w części wystawy pokazującej regionalne zróżnicowanie na podstawie eksponatów wypożyczonych także i z innych muzeów. Omówiony został także krótko program wydarzeń towarzyszących wystawie, w których udział biorą członkinie i członek naszej Sekcji (I. Jasińska, K. czerwińska i T. Król). Po wprowadzeniu w tematykę uczestniczki i uczestnicy spotkania zostali oprowadzeni po wystawie, na której mieli możliwość podziwiać zarówno eksponaty, jak i liczne materiały archiwalne. Przy okazji wszyscy zostali oprowadzeni po etnograficznej wystawie stałej „Z życia ludu śląskiego XIX -XX w”, na której również prezentowane są stroje ludowe i ubiory codzienne oraz ich zdobnictwo z kilku subregionów. Po zwiedzaniu wystaw nastąpiła przerwa obiadowa, która była okazja do kontynuowania rozmów i dyskusji, ale już w mniej formalnej atmosferze. Po przerwie odbyło się spotkanie otwarte dla wszystkich zainteresowanych, poświęcone promocji katalogu, który towarzyszy wystawie o czepcach. Jego Autorka – Anna Grabińska-Szczęśniak przedstawiła jego główne idee i cele, odpowiedziała także na pytania zgromadzonych osób. Po części dot. katalogu odbyło się spotkanie SSL poświęcone podsumowaniu jej 5letniej działalności oraz omówiono dalsze plany. A. W. Brzezińska krótko podsumowała wszystkie dotychczasowe działania, po czym głos zabrali członkowie i członkinie SSL opowiadając o swoich działaniach i planach. Obecnie w PTL jest realizowany projekt z programu Ministra Kultury i dziedzictwa Narodowego – Kultura Cyfrowa pt. „Materiały etnograficzne z archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego”, w ramach którego zdigitalizowane zostaną także materiały dot. strojów ludowych (zgodnie z umową nr 10358/17/FPK/DMP z dnia 28.11.2017 r.). Trwają prace nad przygotowaniem kolejnego Zeszytu specjalnego z serii APSL, który stanowić będą teksty przygotowane na podstawie referatów zaprezentowanych podczas spotkań SSL w grudniu 2015 roku praz we wrześniu 2017. W dalszych planach jest przygotowanie APSL dot. strojów kaliskiego, pałuckiego oraz poznańskiego.  

J. Minksztym (O/Poznań) przedstawiła plany dotyczące upowszechnienia wiedzy nt. stroju poznańskiego, którego kolekcja znajduje się w Muzeum Etnograficznym w Poznaniu (Oddziale MNP). T. Król (O/Bielsko-Biała oraz Stowarzyszenie Wilamowianie) przedstawił dwa istotne działania dotyczące stroju wilamowickiego. Pierwsze to przygotowywana obecnie publikacja dot. stroju wilamowickiego. Druga to plany powstania muzeum w Wilamowicach, w którym będzie prezentowany strój. H. Dulemba (O/Kraków) opowiedziała o planach Stowarzyszenia Miłośników Tradycyjnego Rękodzieła Ludowego i Artystycznego Lud-Art., który w 2018 roku obchodzić będzie 25lecie działalności. W planach jest wystawa prac w skansenie w Wygiełzowie oraz przeprowadzenie warsztatów z haftu i koronki w listopadzie 2017 roku w Krakowie. E. Piskorz-Branekova (O/Warszawa) opowiedziała o swojej współpracy z Muzeum Etnograficznym w Rzeszowie oraz opowiedziała o ciekawej wystawie stroju przeworskiego. H. Golla (O/Wrocław) opowiedziała o pracach nad katalogiem strojów przesiedleńców z Kresów Wschodnich oraz o przygotowywaniu wystawy poświęconej temu zagadnieniu. P. Kulka (O/Poznań) opowiedział o swojej działalności związanej z promocja folkloru Wielkopolskiego, w tym strojów ludowych z tego regionu. K. Dziubata (O/Poznań) zapoznała słuchaczki i słuchaczy ze swoimi planami badawczymi dot. dokumentacji zwyczaju wesel jako widowisk obrzędowych, których integralną częścią jest wizerunek sceniczny. Na koniec A. W. Brzezińska zaapelowała do zebranych o przesyłanie książek do Biblioteki PTL we Wrocławiu oraz przypomniała zebranym o uruchomionej Krajowej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Kolejna naukowa sesja przygotowana przez SSL odbędzie się podczas WZD w Łodzi, we wrześniu 2019 roku. Tematem sesji będą „Nowożytne badania nad strojem ludowym”. Wynika to z przekonania, że badania nad dawnym ubiorem wciąż wzbudzają żywe zainteresowanie wśród naukowców, regionalistów, czy obecnie rekonstruktorów strojów historycznych. Tym samym badania w tym zakresie są kontynuowane. Do naszego panelu zapraszamy osoby, które będą chciały podzielić się swoimi doświadczeniami w zakresie badań nad dawnym ubiorem, tkaniną czy dodatkami. Zaprezentują efekty i metody, jakie stosują przy pozyskiwaniu i opracowywania materiałów źródłowych. Poruszyć chcemy także problem badań nad własnym strojem regionalnym – czy zachowanie dystansu jest możliwe i czy zaangażowanie emocjonalne ma pozytywny czy może negatywny wpływ na przebieg badań w terenie i dalszą analizę materiałów.
Jako miejsce kolejnego spotkania SSL zaproponowano Poznań lub Toruń. 
opracowanie: Anna Weronika Brzezińska
fotografie: Karolina Dziubata 


 

poniedziałek, 18 września 2017

Zaczynamy cyfryzację!

Dzisiaj w naszej wrocławskiej siedzibie odbyło się pierwsze spotkanie zespołu, który będzie realizować projekt "Materiały etnograficzne z archiwum Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego" dofinansowanego przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu "Kultura cyfrowa". Zespól w składzie: Anna Weronika Brzezińska, Hanna Gola, Aleksandra Michałowska i Joanna Tomaszewska wspólnie przejrzały materiały, które będą skanowane i udostępniane sukcesywnie w internecie. Ustalone zostały zasady skanowania i opisywania naszych archiwaliów. Jeszcze w tym roku dostępne będą zeszyty z serii Atlas Polskich Strojów Ludowych oraz materiały dotyczące detali i zdobień. Sukcesywnie będziemy też udostępniać część archiwum Jana Piotra Dekowskiego.

Projekt dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu MKiDN Kultura cyfrowa zgodnie z umową nr 10358/17/FPK/DMP z dnia 28.11.2017 r.

 

 



wtorek, 12 września 2017

Warmińskie spotkanie ze strojem kujawskim i haftem pałuckim



Od 2012 roku redakcja Atlasu Polskich Strojów Ludowych realizuje projekt cyfryzacji oraz udostępniania w Internecie archiwalnych zeszytów z serii APSL. Dzięki współpracy z Polskim Instytutem Antropologii dostępnych jest już kilkanaście zeszytów, a kolejne czekają na zeskanowanie i udostępnienie. Aby zeszyt mógł się znaleźć w wirtualnej przestrzeni konieczna jest zgoda autorów lub spadkobierców. Nadal jednak do spadkobierców kilku autorów nie udało nam się dotrzeć…
Jedną z autorek jest Halina Mikułowska. Etnografka i muzealniczka, związana z Muzeum Etnograficznym im. Marii Znamierowskiej-Prüfferowej w Toruniu. Znana przede wszystkim z pasji, z jaką dokumentowała, badała i opisywała wzornictwo kujawskie oraz pałuckie. Etnografię skończyła w Toruniu, a jej praca magisterska w całości poświęcona strojom kujawskim została opublikowana w 1953 roku jako tom 9 w serii APSL. Do dzisiaj publikacja ta stanowi niewyczerpane źródło ważnych informacji przede wszystkim dla grup folklorystycznych. Tym bardziej redakcji APSL zależało na tym, by książka mogła być dostępna za darmo w Internecie. Ale był kłopot z dotarciem do spadkobierców…
Aż do sierpnia 2017 roku, kiedy podczas wakacyjnej podróży trafiłam na Warmię, do miejscowości Jeziorany i do mieszczącej się w jednej z kamieniczek w samym centrum miasta – Galerii Revita Warmia. Najpierw poznałam Marcelinę Mikułowską, która na dźwięk słowa „etnografia” od razu zaczęła opowiadać o babci swojego męża – Rafała. Po krótkiej rozmowie okazało się, że Babcia Haluszka to jest TA BABCIA, czyli HALINA MIKUŁOWSKA – poszukiwana od kilku lat przez Redakcję APSL.
Po krótkim czasie już byliśmy w domu państwa Mikułowskich, gdzie przy ciepłej herbacie i deszczu za oknem potoczyła się opowieść o Babci Haluszce – szalonej etnografce i badaczce.
Ciąg dalszy tej historii nastąpi, a wkrótce dostępna będzie cyfrowa wersja jej wspaniałej książki „Strój kujawski”.
Anna Weronika Brzezińska 

Materiał archiwalny będzie zdigitalizowany w ramach projektu dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach Programu MKiDN Kultura cyfrowa zgodnie z umową nr 10358/17/FPK/DMP z dnia 28.11.2017 r.

 Wnuk Rafał ze zdjęciem Babci Haluszki, fot. A. W. Brzezińska
Z rodzinnego archiwum, fot. A. W. Brzezińska